Mekke Anlaşması TBMM Genel Kurulu’nda görüşülecek

Mekke Anlaşması, TBMM Genel Kurulu’nda ele alınacak. Metin; ortak savunma, savunma sanayii iş birliği ve istihbarat paylaşımını düzenliyor.

Mekke Anlaşması, TBMM Genel Kurulu’nda görüşülecek. Üç ülkeyi “Çekirdek Taraflar” olarak tanımlayan metin; egemenlik, toprak bütünlüğü ve uluslararası hukuka saygı temelinde ortak savunma yükümlülüğü getiriyor.

Anlaşmanın 2. maddesine göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı veya askeri saldırganlık, tüm taraflara yapılmış kabul edilecek. Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkanlar da dahil olmak üzere mevcut karşılıklı yardım olanaklarıyla destek sağlanabilecek.

Ancak bu destek otomatik ve koşulsuz olmayacak. Yardımın devreye girmesi için saldırıya uğrayan ülkenin talepte bulunması gerekecek. Üç ülkenin yapacağı değerlendirme sonucunda yardımın kapsamı ve niteliği belirlenecek. Kararlar oydaşma, yani oy birliğiyle alınacak; askeri birlik gönderilmesi ise Anayasa’nın 92. maddesi çerçevesinde gerçekleştirilebilecek.

Savunma sanayii ve güvenlik iş birliği

Mekke Anlaşması, ortak savunmanın yanı sıra savunma sanayiinde ortak üretim, ileri teknoloji alanlarında araştırma-geliştirme ve inovasyon projeleri yürütülmesini öngörüyor. Tarafların ülkelerinde uzman personel yetiştirilmesi ve askeri sanayinin desteklenmesi de anlaşmanın hedefleri arasında yer alıyor. Barış, savaş ve olağanüstü hallerde mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikini kapsayan ortak bir lojistik mekanizması kurulması planlanıyor.

İttifakın yönetimi için dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacak. Dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda en az iki kez toplanacak komiteye ek olarak, liderler gerekli görülmesi halinde yılda bir araya gelebilecek. Daimi sekretaryaya Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak; üç yıllığına dönüşümlü olarak görevlendirilecek ilk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak.

Yeni ülkelerin ittifaka katılması, Çekirdek Tarafların oydaşmasına bağlanacak. Terörle mücadele ve istihbarat iş birliği kapsamında taraflar, üzerinde mutabık kalınan güvenli kanallar aracılığıyla bilgi paylaşacak. Gizli belgeler “bilmesi gereken” ilkesi doğrultusunda korunacak ve üçüncü ülkelerle veya şirketlerle paylaşılmayacak.

Anlaşma, onay belgelerinin sekretaryaya sunulmasının ardından yürürlüğe girecek ve süresiz geçerli olacak. Taraflar ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin sonunda ayrılmak isteyen ülkenin en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunması gerekecek.

İttifakın yeni ülkelere açılması, kurumsallaşma sürecinin tamamlanması ve ilgili yapıların oluşturulmasının ardından değerlendirilecek. Katılacak ülkelerin bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi, iç işlerine müdahale etmemesi ve savunma sorumluluğu üstlenebilecek kapasiteye sahip olması şartı aranacak. Türkiye ise Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile barış diplomasisi alanındaki çalışmalarını taraf ülkelerle genişletmeyi hedefliyor.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu